# WERKSID

omschrijving:
onderzoek naar de wet van Bernouilli bij gassen


naam proef:
Hoe ziet de beweging van een koord dat van een katrol afglijdt er uit

omschrijving:
een prima onderwerp voor meten met de computer en om modelomgeving te gebruiken.

suggesties:
Gebruik een gatenwiel om beweging vast te leggen


omschrijving:
Hoe werkt de fontijn van Heron, die in staat is vanzelf "water omhoog te spuiten."

suggesties:
Er is een werkend glazen model. Je kunt hem ook zelf maken en dan van alles er aan meten.


naam proef:
onderzoek naar spanning in materialen door belasting

omschrijving:
Met gepolariseerd licht kun je spanningen in voorwerpen zichtbaar maken

suggesties:
Met gelatine schijn je mooi onderzoek aan diijkbelasting te kunnen doen!


omschrijving:
Maak een zogenaamd "hartfilmpje" en probeer te verklaren waarom het er zo uitziet.

suggesties:
Bedenk een manier om het ecg te "beinvloeden" zodat je meer kunt doen dan alleen een ecg opnemen.


naam proef:
Het bepalen van de relatie tussen maximale dampdruk en temperatuur van een vloeistof

omschrijving:
De bedoeling is een diagram maken van de maximale dampdruk van ether als functie van de temperatuur.

suggesties:
Alcohol in een afgesloten ruimte verhitten en de druk bepalen, langzaam de druk boven alcohol verlagen en meten bij welke druk het bij welke temperatuur kookt. Er is hulp en begeleiding nodig van bijvoorbeeld een toa


naam proef:
het bepalen van de coefficient van zelfinduktie bij spoelen

omschrijving:
Een condensator heeft een capaciteit die zijn werking bepaalt. Een spoel heeft een coefficient van zelfinduktie.

suggesties:
Probeer met wisselspanning te werken en probeer met een scoop of met een pc het verloop vast te leggen.


naam proef:
Onderzoek naar induktie en fluxverandering in een spoel

omschrijving:
Controle van de induktiewetten en/of bepalen van natuurconstanten.

suggesties:
Er zijn sensoren voor het meten van de magnetische induktie.


naam proef:
onderzoek naar veldsterkte en stroomsterkte bij een spoel

omschrijving:
Kijk hoe sterk het veld wordt in relatie tot de stroomsterkte

suggesties:
Er zijn sensoren voor magnetische induktie!


naam proef:
hoe werkt de afstandsbediening van een televisie

omschrijving:
Neem met een pc het signaal op van een afstandbediening en probeer te ontdekken hoe de tv het verschil weet tussen de zenders.

suggesties:
Met de lichtsensoren kun je prima het infrarode licht opnemen.


naam proef:
Het bepalen van de curietemperatuur bij verschillende metalen

omschrijving:
Een metaal als nikkel verliest zijn magnetische eigenschappen boven een bepaalde temperatuur. Bepaal bij welke temperatuur dat is.

suggesties:
Het grootste probleem is het meten van hoge temperaturen bij kleine oppervlakken


omschrijving:
Licht laat niet al het licht door. Een klein beetje wordt teruggekaatst en een beetje wordt geabsorbeerd. Bepaal hoe het absorberen afhangt van de dikte van het glas.

suggesties:
Gebruik een lichtsensor met een voltmeter.


omschrijving:
Hoe komt het hoger en lager worden van de tonen van een politieauto of een voorbijrazende trein.

suggesties:
Neem een zo zuiver mogelijke toon, bijvoorbeeld van een stemvork.


naam proef:
Hoe neemt de hoeveelheid licht van een lamp af met de afstand

omschrijving:
Als je een lamp op een oppervlak laat schijnen, wordt het schijnsel zwakker als je verder weg gaat van de lamp.

suggesties:
Zet alles goed neer, bijvoorbeeld met een optische bank!


naam proef:
Waarom is de lucht bij ons blauw en op de maan niet


naam proef:
Bepalen van de lichtsterkte van een kaars

omschrijving:
Hoeveel licht geeft een kaars. Is dat niet erg verschillend? 
Hoe is het begrip lichtsterkte eigenlijk vastgelegd en hoe meet je het?


naam proef:
Onderzoek naar de brownbeweging in vloeistoffen of gassen

omschrijving:
kleine deeltjes bewegen in vloeistoffen vanzelf "door het botsen van moleculen". Einstein heeft hier ook aan gemeten.

suggesties:
Hoe bewegen de deeltjes door brownbeweging? 
Hangt de (gemiddelde) afstand nog af van de temperatuur? Prima proef om statistiek aan te bedrijven.


naam proef:
Wat zijn de verschillen tussen een gloeilamp en een sl-lamp

omschrijving:
Verschillen zijn er wel, ze moeten alleen nog goed beschreven en ook echt experimenteel bekeken worden.

suggesties:
Kijk zeker ook naar de kleur met een tralie!


naam proef:
Waarom kan een schrijvertje op water lopen

omschrijving:
onderzoek naar de oppervlaktespanning van water. Je kunt er metingen aan doen, ook aan zeepvliezen.

suggesties:
Er zijn speciale attributen voor bepalen van oppervlaktespanning.


omschrijving:
Hoe ontstaat het fenomeen regenboog en hoe kun je het effect nabootsen?

suggesties:
alleen een verhaaltje is niet genoeg, er moet ook wat aan gedaan en liefst gemeten worden.


omschrijving:
Met behulp van een spectroscoop kun je het licht om ons heen ontleden in de diverse kleuren. Hoe kaatst licht terug van verschillende voorwerpen en wat voor licht geven de diverse lichtbronnen

suggesties:
Dit onderwper kun je heel gemakkelijk maken maar je kunt er ook heel diep in duiken! We hebben een zakspectroscoop waar je gemakkelijk het licht van bijvoorbeeld een trui kunt onderzoeken


omschrijving:
Hoe horen mensen? Probeer zelf met de op school aanwezige apparatuur iets van een audiogram op te nemen.

suggesties:
Vergis je niet, een audiogram opnemen is een gestandaardiseerde test en het is niet gemaakelijk even een audiogram op te nemen op school!


omschrijving:
Je kunt licht bundelen met een telescoop bijvoorbeeld. Geluid valt ook te bundelen, waardoor je beter geluid van verder weg kunt waarnemen. Maak eens een richtmicrofoon en meet hem door.

suggesties:
Er is een gevoelige microfoon op school, evenals een parabolische spiegel (van een autokoplamp). Met een toongenerator kun je dan geluid maken.


naam proef:
Hoe ver zitten de bobbeltjes op een cd van elkaar af

omschrijving:
De putjes op een cd hebben een bepaalde afstand van elkaar. Door te kijken naar het vermogen van een cd om wit licht in kleuren uiteen te rafelen, kun je de afstand tussen de putjes bepalen.

suggesties:
Niet zo'n moeilijke proef. Dus ook niet al te uitdagend.


omschrijving:
Meet de herrie die uit een walkman komt en probeer iets over gehoorbeschadiging en walkmans te zeggen. Werkt die avls wel?

suggesties:
Kijk goed naar hoe je geluid van een walkman beluistert en stem je metingen daar op af. Er is een dB-meter op school.


naam proef:
De invloed van het oppervlak bij terugkaatsing van geluid

omschrijving:
Een materiaalonderzoek. Hoe wordt geluid door materialen teruggekaatst. Je kunt ook nog kijken naar de afhankelijkheid van de frequentie met de terugkaatsing.

suggesties:
Let goed op de sterkte van zowel het terugkomend geluid als ook het heengaand geluid!


naam proef:
hoe is het spectrum van een gloeilamp als functie van het vermogen


naam proef:
Hoe hangt de snelheid van licht in een suikeroplossing af van de concentratie?


naam proef:
Bepaling van de exacte geografische ligging en orientatie van het H.V.C.

omschrijving:
Opwelk moment doorkruist de zon bij ons het zenith?


naam proef:
Het leven, het werk en een experiment van een van de grote mensen in de natuurwetenschappen

omschrijving:
Meer een geschiedkundig onderzoek. 
Bedenk dat er altijd een experiment gevraagd wordt, kies dus zorgvuldig een natuurwetenschapper uit!


naam proef:
Onderzoek naar de maximale lichtgevoeligheid van het menselijk oog

omschrijving:
Hoeveel licht kan een menselijk oog nog waarnemen?

suggesties:
Moeilijke proef, die sterk afhangt van een zorgvuldige planning en uitvoering.


naam proef:
Wanneer gaat een surfplank of boot planeren

omschrijving:
Bij bepaalde snelheden gaan boten en planken als het ware over het water heen in plaats van er door heen.
 Bij welke snelhedn gebeurt dit en waar hangt die snelheid van af?


omschrijving:
Door een bootje door het water te trekken met verschilende trekkracht kun je onderzoeken hoe de wrijvingskracht van de boot zich verhoudt tot de maximale snelheid. 
Daarna kun je in een model voor de beweging van de boot proberen te onderzoeken op welke

suggesties:
door de beweging met een gatenwiel op te nemen, kun je gemakkelijk de meetdata en eventuele modeldata vergelijken.


naam proef:
Onderzoek naar de beweging van een voorwerp dat van een helling valt en draait

omschrijving:
Rolt een hol voorwerp hetzelfde als een vol voorwerp. Is de grootte nog van belang?


naam proef:
Onderzoek naar de beweging van een vallende papieren kegel in lucht

omschrijving:
Op practische en theoretische wijze kan deze beweging worden onderzocht.


naam proef:
Bepaling van de beweging van poppetje met een veer met zuignap die losspringt.

omschrijving:
Een veer zit met een zuignap ingedrukt op tafel. Doordat de zuignap loslaat springt de veer omhoog. Welke beweging maakt hij en hoe hoog komt hij.

suggesties:
Werk met energie als je probeert de beweging ook theoretisch te beschrijven.


naam proef:
Bepaling van het traagheidsmoment bij iemand die een pirouette draait

omschrijving:
Rotaties zijn ook bewegingen. Die moet je dan jezelf aanleren als je iets zinnigs wilt zeggen. Het is wel een mooi onderdeel van de natuurkunde!

suggesties:
Neem een rond te draaien stokje en zet daar steeds verder uit het midden een massa. 
Kijk dan naar de draaiversnelling.


naam proef:
Het  rendement van een stuiterbal onderzoeken

omschrijving:
Door een stuiterbal een aantal keren van een vastgestelde hoogte te laten vallen en steeds opnieuw te meten hoe hoog deze nog komt, kan bepaald worden hoeveel energie geabsorbeerd wordt bij elke stuitering.

suggesties:
Deze proef wordt nog wel eens met een videocamera gedaan


naam proef:
Traagheidsmoment van een fietswiel bepalen + verhandeling over rotatie en traagheid


naam proef:
Onderzoek naar de wrijving tussen een fietsband en het wegdek


omschrijving:
Kijk naar de wrijving die voorwerpen ondervinden in de lucht (door de rijwind)

suggesties:
Er is een primitief soort windtunnel aanwezig


omschrijving:
Bekijk hoe een propellor in staat is energie uit wind te halen. Onderzoek eventueel de stand van de wieken en het vermogen van een dynamo. Kijk naar de belasting en het vermogen.

suggesties:
Gebruik een goed gedefinieerde opstelling. Er is op school wel iets dat blaast ( dat is echter wel geliefd bij eigen onderzoek)


naam proef:
Energieinhoud en rendement van een speelgoedautootje bepalen.

omschrijving:
Een autootje dat met een veer is opgewonden komt bij uitrijden een bepaald aantal meters ver. Bepaal hoeveel energie het autootje ingaat en kijk ook hoeveel er ook weer uitkomt


naam proef:
Een Fw,v-diagram van fietsen maken met theoretische beschouwing

omschrijving:
Op windstille dagen wellicht te doen. Gebruik een houten blokje voor een constante remkracht.


omschrijving:
Vergis je niet in deze heel moeilijke proef!

suggesties:
Begin met te kijken wat er in principe mogelijk is en kijk dan zeer kritisch naar mogelijke foutenoorzaken en onzekerheden in metingen


omschrijving:
Met een ballon moet deze viscositeit te bepalen zijn. Met de gevonden waarde kan dan bijvoorbeeld geschat worden wat de eindsnelheid is van een mens in vrije val (bij parachutespringen natuurlijk)


omschrijving:
Aan wind, water en zon valt veel te meten. Begin eens met de boeken van Minnaert: "de natuurkunde van het vrije veld" eens te bekijken. Bepaal daarna wat je gaat doen.

suggesties:
Voor iemand die er van houdt is dit een schitterende manier om overal facetten van de natuurkunde in te zien en je te verwonderen.


omschrijving:
De viscositeit is temperatuurafhankelijk. De bedoeling is dat voor het traject van 0C tot 100C de relatie tussen deze twee bepaald wordt.

suggesties:
Proef onder begeleiding, je werkt met hete vloeistoffen.


naam proef:
Onderzoek naar hartslag/bloeddruk onder verschillende omstandigheden

omschrijving:
Met een hartslag meter en een bloeddrukmeter kun je goed onderzoeken hoe hartslag en bloeddruk zich gedragen. De "oorclip" laat zich goed gebruiken om ook tijdens inspanning op bijvoorbeeld een hometrainer gebruikt te worden.


naam proef:
Onderzoek aan de overbrengingsverhoudingen bij een fiets met versnellingen

omschrijving:
Een fietsfanaat snapt hierna misschien wat beter de effecten van de verschillende tnadwielen.


naam proef:
Onderzoek naar drijfvermogen en stabiliteit (ligging) van diverse houten lichamen in water


naam proef:
Een onderzoek naar de warmtehuishouding in een kas.

omschrijving:
Naar aanleiding van metingen een model maken van hoe een kas zich warmtetechnisch gedraagt.

suggesties:
Zorg voor een duidelijke beperking, bewolkte windstille dag, geen beluchting enz.


naam proef:
Onderzoek naar de isolatiewaarde van materialen

omschrijving:
Kijk met een speciaal kamertje hoe de temperatur zich gedraagt met vershcillende materialen als isolatie


naam proef:
Onderzoek naar de effectiviteit van een zonnecollector

omschrijving:
Meet spanning en stroom afhakelijk van de belasting. Of meet spanning en stroom bij verschillende belichting van de collector.


naam proef:
Bepaling van de verbrandingswarmte van benzine

omschrijving:
Deze proef alleen onder strikte begeleiding van toa of docent voor het experimentele deel.


naam proef:
Bepaling van de warmtecapaciteit van een joulemeter.

omschrijving:
Bepaal eens goed hoeveel warmte een joulemeter nodig heeft bij warmteproeven.

suggesties:
Proef die qua theorie niet zo moeilijk is, het experiment vraagt om precisie en kritische zin.


omschrijving:
Door in een bak met water verschillend gevormde elektroden te plaatsen en daar een spanning van vijf volt over te zetten, kan men met behulp van een hoogohmige voltmeter (of een pc) de lijnen zoeken die een gelijke potentiaal hebben. Omdat deze equipote


naam proef:
Bepalen van de   van koper met de brug van wheatstone


naam proef:
Het rendement van een electromotor bepalen.

omschrijving:
Stop een bepaald vermogen in een elektromotor en kijk wat er bij verschillende belasting uitkomt.

suggesties:
Geef een belasting door met een touw een gewicht op te hijsen of via een vast blok dat tegen een as drukt.


naam proef:
Bepalen Ri en energieinhoud van een batterij.

omschrijving:
Goed te doen in combinatie met scheikunde voor een maximaal rendement van je proef.


naam proef:
I,V-karakteristiek van een FET maken en versterker bouwen

omschrijving:
Alleen te doen als je al bekend bent met electronica. Neem anders een gewone transistor  om mee te werken


naam proef:
Onderzoek naar resonantie in electrische schakelingen


naam proef:
Bepaling van de frequentiegevoeligheid van een cassettebandje

omschrijving:
Zet van verschillende frequenties een even sterk geluid op een bandje en kijk hoe dterk dit er weer afgehaald kan worden.


naam proef:
Onderzoek naar RC- en RL-tijd bij electronische schakelingen.


naam proef:
Bepaling van de impedantie van een LC-kring bij verschillende frequenties + theorie


naam proef:
Onderzoek naar de fasehoek bij verschillende electrische schakelingen


naam proef:
Onderzoek naar afbeeldingsfouten bij lenzen


naam proef:
Bepaling van de Brewsterhoek bij terugkaatsing en breking bij diverse stoffen

omschrijving:
Licht dat breekt wordt voor een deel gepolariseerd. Bij een bepaalde hoek is dit licht geheel gepolariseerd, evenals het dan teruggekaatste licht. De hoek waarbij deze volledige polarisatie optreedt heet de Brewsterhoek.


naam proef:
Hoekvergroting van een telescoop bepalen.

omschrijving:
Als je een gulden met het blote oog ziet , zal dat met een telescoop groter lijken. Een goede maat is de hoek waaronder je een voorwerp ziet en hoeveel groter die hoek wordt.


naam proef:
Bepaling van de bandafstand van de vrije electronen bij verschillende led's

omschrijving:
Theorie is best lastig. Mooi onderwerp toch, combinatie van licht en atoomfysica.


naam proef:
Bepalen van de dichtheid van water als functie van de temperatuur.

omschrijving:
Proef die vraagt om precies werken. Het idee is niet moeilijk, de uitvoering kan zo moeilijk gemaakt als je zelf wilt.


naam proef:
Luchtdruk in zeepbellen meten en zo oppervlaktespanning bepalen.


naam proef:
Onderzoek naar de draaing van de polarisatie van licht door een suikeroplossing


naam proef:
Bepalen van de gemiddelde dichtheid van de mens


naam proef:
Bepaling van de lineaire uitzettings coefficient van aluminium of koper.

omschrijving:
een stof zet uit als de temperatuur stijgt. Hoeveel rpecies is hier de vraag.


naam proef:
Onderzoek naar het gedrag van electronen in halfgeleiders


naam proef:
Bepalen van de dichtheid van de vrije electronen in koper met behulp van het Hall-effect


naam proef:
Bepalen van de kleurtemperatuur van een gloeilamp


omschrijving:
Met behulp van het toestel van Millikan kan op een klassieke manier de elementairlading bepaald worden. De proef vereist enige handigheid en precisie in meten en noteren.


naam proef:
Vastleggen van het spectrum van lucht of andere gassen


naam proef:
Onderzoek naar spectrum en rendement van gasontladingsbuizen

omschrijving:
Is het waar dat een TL-buis een hoeveelheid licht van 80 lm/W?


naam proef:
Controle van de Balmerformule bij waterstof

omschrijving:
Geldt inderdaad voor de spectraallijnen dat 1 OVER lambda~ =~R(1 over {n Stack {2#1}}~-~1 over {n STACK {2#2}})


naam proef:
halveringsdikte van materialen met rontgenstraling bepalen


naam proef:
Bepaling van de halfwaardetijd van bierschuim

omschrijving:
Bierschuim lijkt zich gua stukgaan van de belletjes redelijk te gedragen als een radioactieve stof. De relatie tussen hoeveelheid schuim en tijd moet dan natuurlijk dezelfde gedaante hebben.


naam proef:
Zelf met een camera een tralie maken en controleren.


naam proef:
Bepalen van de dikte van zeepvliezen bij bijvoorbeeld zeepbellen

omschrijving:
Met behulp van de mooie kleurpatronen op zeepbellen kun je baplen hoe dik het vlies is. Het effect is hetzelfde als bij het ontstaan van de ringen van Newton bij glasplaten die je op elkaar legt.


naam proef:
Onderzoek naar gedempte electrische trillingen


naam proef:
Bepaling van de golflengte van laserlicht met de opstelling van Michelson en Morley via interferentie


naam proef:
Bepaling van de golflengte van de laser met de dubbelspleet.


naam proef:
Zelf een dubbelspleet maken en controleren


naam proef:
Onderzoek van een gedempte mechanische trilling, experimenteel en theoretisch


naam proef:
Een glas stukzingen + verhaal over Chladni


naam proef:
Onderzoek naar het gedrag van gekoppelde trillingen of slingers


naam proef:
Bepaling frequentiekarakteristiek van een luidspreker.


omschrijving:
Een grote slinger die lang slingert (uren) blijkt langzaam van richting te veranderen, ook als je hem zuiver een lijn laat beschrijven. Hoe zit dit en in welke tijdsduur draait hij bij ons eenmaal rond en in welke tijd op de evenaar of aan de polen?


naam proef:
Opnemen van een audiogram van verschillende personen en onderzoek naar gehoor bij diverse groepen.


naam proef:
Kracht van een vallend voorwerp op de grond


naam proef:
condensatie van waterdamp bij samenpersing van lucht


naam proef:
Bepaling van de karakteristieken van een zonnecel


naam proef:
Onderzoek naar het benzineverbruik bij een brommer


naam proef:
Windturbulentie rond een flat onderzoeken


naam proef:
De zwarting van fotopapier in relatie tot de belichting


naam proef:
Hoeveel energie bespaart een lichtdimmer?


naam proef:
de verhouding tussen doorbuiging en dikte bij staafmateriaal


naam proef:
De invloed van luchtvochtigheid op radio-ontvangst


naam proef:
Bepalen van de holle ruimte tussen verschillende zandsoorten


naam proef:
Karakteristieken van twee NTC's vergelijken


naam proef:
De optimale stand van een spoiler bij een caravan


naam proef:
bepalen van het rendement van verschillende vormen van zeilen bij surfen


naam proef:
Onderzoek aan de krachtverdeling in een spant


naam proef:
de invloed van de grootte van zandkorrels bij verplaatsing door de wind


naam proef:
geluidsabsorptie als functie van de frequentie bij materialen


naam proef:
De oppervlaktespanning van water bepalen


naam proef:
lichtsterkte als functie van de afstand bij bol- en staafvormige lampen

omschrijving:
Naarmate je verder van een lichtbron afgaat, wordt de lichtsterkte minder. Bij dit experiment onderzoek je dit bij een puntvormige lichtbron en bij een staafvormige zoals een TL-buis


naam proef:
weerstand LDR bij verschillende kleuren en lichtsterkten


naam proef:
Het warmte-isolerend effect van schermdoek in een kas


naam proef:
Omlooptijdsbepaling van de maan uit sterbedekkingen


naam proef:
Is het houden van een goede penalty een kwestie van geluk?


naam proef:
bepalen van het scheidend vermogen van een cameralens

omschrijving:
Zoek op wat scheidend vermogen precies betekent en ontwerp een onderzoek om te zien hoe goed een lens twee dicht bij elkaar gelegen voorwerpen nog kan scheiden.


omschrijving:
Pluis de werking van een lcd zo uit, dat je het gevoel hebt dat je er zelf een zou kunnen maken (als je het goede materiaal had).


omschrijving:
Lastig onderwerp, gezien de theorie die verondersteld wordt opgepikt te worden. Wordt vaak als proef onderschat.


naam proef:
het rendement van een zonnecel als functie van de golflengte


naam proef:
bepaling van de uittree-energie van een metaal met een fotocel


naam proef:
onderzoek naar stroming rond een vleugel en dergelijke

omschrijving:
met de stromingsbak verschijnselen onderzoeken


naam proef:
Bepaling van de frequentiekarakteristiek van kleurenfilters

omschrijving:
Welke kleuren worden wel en niet door een filter doorgelaten


naam proef:
relatie tussen sterkte van geluid en afstand tot geluidsbron

suggesties:
Zoek een plek met weinig weerkaatsing van muren ed.


naam proef:
Onweer, verloop van veldlijnen bij torens ed.


naam proef:
Bij welke lengte breekt een draad garen onder zijn eigen gewicht?

omschrijving:
Een draad garen breekt als je er te hard aan trekt. Door zijn eigen gewicht trekt een draad ook aan zichzelf en zal dus bij een bepaalde lengte gewoon breken.

suggesties:
Maak nu een schatting onder welke lengte zo'n draad zal breken, waarbij je naturlijk experimenten kun tgebruiken om je ideeen te verifieren of om nadere gegevens bij elkaar te sprokkelen.


omschrijving:
Hoe verandert de capillaire werking in een buisje met de temperatuur?


